Pireler kan emerek beslenen canlılar olup, sıcak olan mevsimlerde daha çok ürerler. Kış aylarında daha az üreyen pirelerin boyları ortalama 2 ile 4mm arasında olur. Genelde kızılımsı renkli haşerelerdir. Pirelerin baş kısmında sadece bir tarafında göz vardır. Bazı pirede ise hiç göz olmaz ve kördürler. Pireler gündüzleri pasif, geceleri ise daha aktif olan zararlılardır. Pire sıcak olan ortamlarda daha çok ve daha hızlı ürer. Pire görülen hayvan ve evlerde kesinlikle acilen ilaçlama yapılması gerekir, çünkü çok hızlı ve çok çabuk üreyen pireler, bir anda bütün mekânı sarabilirler. Dünyada 1000 üzerinde pire türü vardır. En fazla bilinen pire çeşitleri; insan piresi, köpek piresi, kedi piresi, kum piresi, kar piresi, baş piresi, toz piresi, pamuk piresi, su piresidir. Yumurtlama yöntemi ile çoğalan pireler, uygun bulduğu alanlarda yumurta bırakır. Pireler kanatsız haşereler olup, hareketlerini zıplayarak sağlarlar. Ömürleri ortalama 1 yıl olan pirelerin, arka bacakları uzun ve güçlüdür. Pireler sıçramalarını bu uzun ve güçlü olan arka bacakları ile gerçekleştirirler. Çok hızlı üreyen pireler her üremelerinde 50–60 adet yumurta bırakırlar. Bir dişi dişi pire ölene kadar yaklaşık 2000 tane yumurta bırakır. Sıcaklığa bağlı olarak ortalama 12 gün içerisinde pire yumurtaları larva haline döner. Pire larvaları beyaz, gözsüz, bacaksız şekildedir. Uygun sıcaklıkla pire larvaları, 10 gün içerisinde pupa dönemine geçer. Pire larvası yeterli sıcaklığın olmadığı durumlarda aylarca yumurtadan çıkamayabilir. Pireler üzerinde yaşadıkları canlının ismini alan zararlılardır. Aşağıda bazı pire türleri hakkında bilgi verilmektedir.
PİRE TÜRLERİ:
İnsan Piresi:
İnsan piresi, kan emerek beslenen ve vücutları yassı şekilde olan zararlılardır. Pirenin vücutta ısırdığı yerlerde 1cm civarında kızarıklıklar oluşur ve bu kızarıklık kaşıntı yapar. Pirelerden korunmak için ev ve işyerlerinizi periyodik olarak ilaçlatmanız gerekir. Eğer evde hayvan besleniyor ise önce hayvanların bakımını yaptırıp, ardından mekânınızı ilaçlatmanız gerekir.
Köpek piresi:
Köpek piresi en yaygın olan ve en çok bilinen pire çeşididir. Bunun nedeni köpek piresi sadece köpekler üzerinde değil, insan, tavşan, kedi, fare gibi birçok canlı üzerinde de bulunur. Köpek piresi, kedi piresinden daha büyük olur. Köpek piresini önlemek için eğer evcil hayvan besliyorsanız, hayvanlarınızı düzenli olarak veteriner kontrolünden geçirmeli ve bulunduğunuz mekâna düzenli olarak Pire ilaçlaması yaptırmalısınız.
Kedi piresi
Kedi piresinin baş yapısı diğer pirelerden daha uzundur ve daha dardır. Köpek piresi ile kedi piresi arasındaki fark, köpek piresinin vücudu yuvarlak, kedi piresinin ise uzun ve dardır. Bir pire günde ortalama 40 adet yumurta bırakarak çoğalır. Oval ve beyaz renkte olan kedi pireleri, bulunduğu canlının üzerinden yere düştüğü zaman halı, kilim ve parke boşluklarına yuva yapar.
Pamuk piresi:
Pamuk piresi meyve ve sebze gibi taze ürünlere zararı olan pireler, bu ürünlerin özsularını emerek beslenir, aynı zamanda da ürünlerin üzerine yumurtalarını bırakır. Bırakılan bu yumurtaların çıkarttığı toksit maddeler, bitkiler üzerinde kahverengi lekeler bırakarak, bitkilerin kurumasına neden olur. Dişi pamuk piresinin yumurtaları 1 hafta içerisinde açılır ve yavru pireler ortaya çıkar. 2–3 hafta sonra yavru pamuk pireleri ergin bir pire konumuna gelirler.
PİRENİN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLAR HANGİLERİDİR?
Pireler, insanlardan insanlara, hayvanlardan hayvanlara sürekli kan emen canlılar olmasından dolayı birçok hastalıkları da bünyesinde taşırlar. Pirelerden insanlara bulaşan bazı hastalıkları tanıyalım.
DİZANTERİ
Dizanteri hastalığı bulaşıcı bir hastalık türüdür. Dizanteri mikrobu vücuda girdikten 10–15 gün sonra belirtileri ortaya çıkmaya başlar. Belirtiler ishal, ateş ve iştahsızlık olarak kendini gösterir. Dizanterinin salgına dönüşmesini pire, sinek kene gibi kan emen haşereler sağlar.
TİFÜS
Tifüs çok tehlikeli ve bulaşıcı bir hastalıktır. Halk arasında tifüs hastalığına humma hastalığı da denir. Tifüs hastalığı pire gibi kan emen zararlılar tarafından insanlara bulaşır. Tifüs hastalığının belirtileri baş ağrısı, bel ağrısı, yüz kızarması ve uykuda sayıklama şeklinde kendini gösterir.
HUMMA
Humma hastalığı en bilinen yaygın hastalıklar arasındadır. Pire, kene, sivrisinek gibi canlılar tarafından insanlara bulaşır. Humma hastalığına yakalanan kişilerde ateş, kas ve eklem ağrısı, iştahsızlık, titreme ve mide bulantısı gibi rahatsızlıklar görülür. Humma hastalığının sık görüldüğü bazı ülkelere aşı yapılmadan girilmesi dahi yasaktır. Hastalığa yakalanan kişiler tedavi görmediği takdirde yaklaşık 15 gün içerisinde ölürler.
VEBA
Veba hastalığı, farelerden aldıkları kanı insanlara bulaştıran pireler tarafından bulaşır. Veba öldürücü bir salgın hastalıktır. Mide bulantısı, halsizlik, kusma, kan tükürme, gibi rahatsızlıklarla kendini gösteren veba hastalığı 1 hafta içinde insanı öldürür.
Pireler hakkında sık sorulan sorular
1. Pire yaşamı boyunca ne kadar yumurta bırakır?
2. Pireler nerelerde yaşar?
3. Pireler nasıl hareket eder?
4. Pireler ergin hale gelene kadar kaç dönemden geçer?
5. Pire ne kadar büyür?
6. Pireler kaç çeşittir?
7. Pirelerden insanlara hangi hastalıklar bulaşır?
8. Pire evcil hayvanlara zarar verir mi?
9. Pire ne ile beslenir?
10. Pire ve biti birbirinden ayıran özellikler nelerdir?
11. Pirenin yol açtığı zararlar nelerdir?
12. Pireden nasıl korunabilirim?
13. Pire ilaçlaması yaptıktan sonra ne zaman pireden kurtuluruz?
14. Pire ilaçlamasında nelere dikkat etmek gerekir?
15. Su piresi ne yer?
16. Pire en fazla ne kadar kan emer?
17. Pire alerjisi nedir?
18. Pireden korunma ve pire ile mücadelenin yolları nelerdir?
